Sırbistan’da Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in partisinin 12 yıllık iktidarının sona erdiği seçim yenilgisi, ülkedeki medya kuruluşlarında da bir dönüşüm sürecini başlattı. Öğrencilerin önderliğinde kurulan Öğrenci Listesi’nin (Student List) seçimlerdeki başarısının ardından, devlet televizyonu Radio Television Vojvodina (RTV), geçmişteki yanlı yayınları sebebiyle halktan özür diledi.
Kuzey Sırbistan’daki Voyvodina bölgesinde yayın yapan kanalın haber sunucusu Goran Eror, canlı yayında yaptığı açıklamada gazetecilik sorumluluklarını uzun bir süre yerine getirmediklerini kabul etti.
Eror, “Uzun yıllar görevimizi yerine getiremedik. Sessiz kaldık, göz ardı ettik, olayları tek taraflı olarak sunduk ve sormamız gereken soruları sormadık. Bu nedenle izleyicilerimizden özür diliyoruz” şeklinde konuştu.
Seçim sonuçlarının ardından RTV’de ilk üst düzey istifa gerçekleşti. Kanalın Genel Yayın Yönetmeni Vekili Nenad Čačić görevinden ayrıldı.
Kanal yönetimi ayrıca seçim gecesi yayımlamadığı görüntüleri bir gün sonra ana haber bülteninde gösterdi. Öğrenci Listesi’nin zaferini kutlayan binlerce kişinin görüntüleri, haber bülteninin başlangıcında yer aldı.
Siyasi analistler, yeni yönetimin yolsuzlukla mücadele ve kamu kurumlarının siyasi etkilerden arındırılması amacıyla büyük çaplı değişiklikler yapabileceğini ifade ediyor. Özellikle medya ve yargı kuruluşlarında önemli görev değişikliklerinin olabileceği düşünülüyor.
PROTESTOCULAR TELEVİZYON KANALINI BASTI
Seçim zaferinin ardından iktidara yakın yayın politikalarıyla eleştirilen diğer medya kuruluşları da protestoların hedefi haline geldi.
Pazartesi akşamı yaklaşık 30 gösterici, Informer TV’nin haber merkezine girdi. Kanalın canlı yayını sırasında içeriye giren protestocular, televizyonun sahibi ve Genel Yayın Yönetmeni Dragan Vučićević’in etrafını sardı.
Göstericiler, “Özgür Sırbistan’da işler böyle yürür” ve “Vučić şimdi nerede?” sloganlarını haykırdı. Bazı protestocular ise Vučićević’in tutuklanmasını talep etti.
Sırbistan’daki öğrenci hareketi, kamu yayıncısı Sırbistan Radyo Televizyonu’nun (RTS) üst yönetimini de istifaya çağırdı.
Öğrenciler, Vučić döneminde RTS’nin protestoları yeterince aktarmadığını ve hükümetin söylemlerini sorgulamadan yayımladığını ileri sürdü.
Salı günü yayımlanan açık mektupta, “RTS Genel Müdürü’nün, yardımcısının, haber yayınlarından sorumlu genel yayın yönetmenlerinin ve tüm haber editörlerinin istifasını talep ediyoruz” denildi.
Ayrıca açıklamada öğrencilere ve farklı görüşlere sahip bireylere yönelik hakaret içeren ifadelerin eleştirel bir incelemeden geçmeden yayımlanmasının kabul edilemez olduğu vurgulandı.
RTS’nin seçim gecesindeki yayın politikası da eleştirilerin odağı oldu. Vučić’in yenilgiyi kabul etmesinin ardından kanal, Belgrad’daki gelişmeleri aktarmayı durdurdu. Ancak binlerce kişi sabahın erken saatlerine kadar sokaklarda seçim sonucunu kutlamaya devam etti.
İKİ YILLIK PROTESTOLAR İKTİDAR DEĞİŞİKLİĞİYLE SONUÇLANDI
Sırbistan’da siyasi dengeleri değiştiren olaylar dizisi Kasım 2024’te Novi Sad’daki tren istasyonunda beton sundurmanın çökmesi ile başladı. Bu facia 16 kişinin yaşamını yitirmesine yol açarak ülkede büyük bir tepki yarattı.
Olaydan sonra başlayan gösteriler yolsuzluk, kamu ihalelerinde usulsüzlük ve denetim eksikliği iddialarıyla hız kazandı ve kısa sürede ülke geneline yayıldı.
Üniversite öğrencileri tarafından başlatılan bu protestolar zamanla Vučić yönetimine karşı geniş katılımlı bir toplumsal harekete dönüştü.
Neredeyse iki yıl süren eylemler sonucunda pazar günü yapılan seçimlerde iktidar değişikliği gerçekleşti.
Oyların neredeyse tamamının sayıldığı seçimde Öğrenci Listesi %52,8 oy alarak büyük bir başarı elde etti.
Hareketin 250 sandalyeli parlamentoda yaklaşık 140 milletvekilliği kazanması bekleniyor. Bu sonuç Öğrenci Listesi’ne başka partilerle koalisyon kurmadan hükümet oluşturma imkanı tanıyor.
Belli bir siyasi lider etrafında örgütlenmeyen hareketin hafta içerisinde başbakan adayını açıklayarak hükümeti kurması bekleniyor.
Yeni yönetimin öncelikleri arasında yolsuzlukla mücadele etmek, kamu kurumlarının bağımsızlığını güçlendirmek ve medya üzerindeki siyasi baskıları sona erdirmek bulunuyor.
MACARISTAN’DA DA BENZER BİR ÖZÜR GELMİŞTİ
Sırbistan devlet televizyonunun özür açıklaması Macaristan’da Viktor Orbán’ın Fidesz partisinin nisan ayında seçimleri kaybetmesinin ardından yaşanan benzer bir durumu akıllara getirdi.
Macaristan’ın ana devlet televizyonu seçimlerden üç ay sonra ekranı karartarak izleyicilerine bir özür mesajı iletmişti.
Siyah ekran üzerinde “Kamu medyası yalan söyleyemez. Yıllarca yalan söylediğimiz için özür diliyoruz” ifadeleri yer almıştı.
Sırbistan’da medya kuruluşlarının bağımsızlığı uzun zamandır tartışma konusu olmuştur.
Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) tarafından hazırlanan 2026 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nde Sırbistan 180 ülke arasında 104’üncü sırada yer aldı.
Böylece ülke endeksteki en düşük sıralamasına gerileyerek Avrupa Birliği ve Balkanlar bölgesinde basın özgürlüğü açısından en kötü performansı gösteren ülke konumuna geldi.
